वसन्त रानाभाट । गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) को आगामी नेतृत्वको लागि त्रिपक्षीय भिडन्त हुने संकेत देखिएको छ । आगामी दुईवर्षे कार्यकालको नेतृत्वका लागि संघका कार्यकारी अध्यक्ष डा.बद्री केसी, उपाध्यक्ष महेशकुमार श्रेष्ठ र अर्का उपाध्यक्ष राजेन्द्रकुमार (आरके) शर्माबीच प्रतिस्पर्धा हुने सम्भावना देखिएको छ ।
अध्यक्षकै प्रतिस्पर्धामा वर्तमान कार्यसमिति अध्यक्ष रविना थापा र उप–महासचिव विनय अधिकारी पनि देखिएका छन् । यसरी नेतृत्वका लागि पाँच जनाको उम्मेदवारी पर्ने सम्भावना भए पनि मुख्य प्रतिस्पर्धा भने त्रिपक्षीय प्यानलमा हुने निश्चित जस्तै देखिएको छ ।
तीन ठूला राजनीतिक दलका प्रवासस्थित संगठनहरूले आ–आफ्ना उम्मेदवारहरूलाई जिताउन लविइङ सुरु गरिसकेका छन् । नेपाली जनसम्पर्क समितिले श्रेष्ठलाई, प्रवासी नेपाली मञ्चले डा.केसीलाई र नेपाली जनप्रगतिशील मञ्च शर्माको पक्षमा उभिएको छ । राष्ट्रिय समन्वय परिषद् (एनसीसी) बाट महाधिवेशन प्रतिनिधिहरू चयन गर्ने क्रममा पनि यी संगठनहरूले प्रभाव पारेको आरोप छ ।
नेताहरूको आलोचना गर्न माहिर एनआरएनएहरूको कार्यशैली पनि उस्तै रहेको भन्दै संघका उपाध्यक्ष डा. हेमराज शर्माले सामाजिक सञ्जालमा असन्तुष्टि पोखेका छन् । महाधिवेशन प्रतिनिधि चयनका क्रममा आफू निकट, परिवार र नजिकका नातेदार छानेको भन्दै उनले असन्तुष्टि पोखेका हुन् ।
‘नेताहरूले समानुपातिक सांसद लगायत लाभका पदमा आफ्ना नजिकका, श्रीमान्–श्रीमती, साला–साली लगायत नातेदारलाई सिफारिस गरे भनेर चर्को आवाज उठाउँछौं । तर, अक्टोबरमा हुने एनआरएनएको निर्वाचनमा सिफारिस भएका प्रतिनिधिहरू हेर्दा नेताहरूलाई गाली गर्ने नैतिकता हामीले गुमाएका छौं’, उनले भने । पूर्व महासचिव समेत रहेका डा. शर्माको अभिव्यक्तिले प्रतिनिधिहरू चयनमा संघभित्र कतिसम्म राजनीतिक तथा व्यक्तिगत प्रभाव पर्छ भन्ने उदाङ्गो पारेको छ ।
अक्टोबर १७ देखि काठमाडौंमा सुरु हुने एनआरएनएको ११औं महाधिवेशनका लागि आ–आफ्नो प्यानलमा उम्मेदवार तान्न र पदको बार्गेनिङ गर्ने काम सुरु भइसकेको छ । एनआरएनएको शाखा ८० भन्दा बढी मुलुकहरूमा फैलिएको भनिए पनि झन्डै ५७ देशका करिब ४ हजार २०० प्रतिनिधिहरूले मात्रै केन्द्रीय निर्वाचनमा भाग लिंदैछन् । सेप्टेम्बर १५ सम्ममा महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूको अन्तिम टुङ्गो लाग्ने एनआरएनए सचिवालयले जनाएको छ ।
एमाले निकट मञ्चको समर्थन डा. केसीलाई
पूर्व प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले डा.बद्री केसीलाई चुनाव लड्ने तयारी गर्न सन्देश दिएको स्रोतको दाबी छ । त्यसो त एमालेको प्रवासी नेपाली मञ्चले पनि डा.केसीको प्यानललाई नै समर्थन गरेको छ । तर पूर्वप्रधानमन्त्री ओलीको सन्देशबारे डा.केसीले त्यसमा कुनै सत्यता नभएको बताए ।
‘समस्त एनआरएनहरूको एजेण्डालाई लिएर दुई दशकदेखि यो अभियानमा सक्रिय छु । म कुनै राजनीतिक पार्टीसँग नजिक हुँला तर कुनै पनि पार्टीको एजेण्डालाई लिएर अगाडि बढेको छैन । त्यसलाई लिएर एनआरएनमा जानुहुन्न भन्ने मेरो दृढ मान्यता छ’, डा. केसीले भने ।
डा. केसीले आफ्नो समूहको बचाउ गर्दै भने ‘एनआरएनमा लामो समयदेखि योगदान दिनुभएका साथीहरू हुनुहुन्छ । प्रजातान्त्रिक विचारधाराको होस् वा कम्युनिष्ट विचारधारा सबै किसिमका साथीहरूको संगम छ । अझ भनौं सबै खाले पृष्ठभूमिका साथीहरूलाई मिलाएर हामी टिम बनाउँछौं ।’ आफ्नो टिममा प्रजातान्त्रिक समूहमा आस्थावानहरूको वर्चस्व पनि आधा जस्तै रहेको केसी समूहको दाबी छ ।
डा. केसीले अध्यक्षमा नै आकांक्षा राखिरहेका डा. हेमराज शर्मालाई पुनः उपाध्यक्षमा चुनाव लड्न मनाएका छन् । अमेरिका निवासी व्यवसायी गौरीराज जोशीलाई पुनः महासचिवमा दोहोर्याउने केसी प्यानलले निश्चित गरेको छ । १०औं महाधिवेशनताका बनेको आफ्नो प्यानलबाट नै ९० प्रतिशत उम्मेदवार आउने दाबी डा. केसी समूहको छ ।
कांग्रेसले चुन्यो श्रेष्ठलाई
एनआरएनए अधिवेशनमा कांग्रेसबाट को उम्मेदवार बन्ने भन्नेबारे सधैं चर्चाको विषय नै बन्ने गरेको छ । यो पटक पनि अध्यक्षका लागि दुई जना प्रतिस्पर्धी थिए— वर्तमान उपाध्यक्ष महेशकुमार श्रेष्ठ (जापान) र महासचिव डा. केशव पौडेल (अमेरिका) । अध्यक्षमा कसलाई उम्मेदवार बनाउने भन्नेबारे कांग्रेसभित्र ठूलै रस्साकस्सी नै चल्यो । सभापति शेरबहादुर देउवा, उपसभापति पूर्णबहादुर खड्का, महामन्त्रीद्वय गगन थापा, विश्वप्रकाश शर्मासम्मले कांग्रेस निकट एनआरएन नेताहरूसँग छलफल गरेका थिए ।
अन्ततः अगष्ट १६ मा काठमाडौंमा सम्पन्न बैठकले जापान निवासी व्यवसायी महेशकुमार श्रेष्ठलाई अध्यक्षमा उठाउने निर्णय गरेको छ । डा. पौडेललाई उपाध्यक्षमा अघि बढ्न नेताहरूले सुझाव दिएका छन् । बाँकी प्यानल बनाउन वर्तमान अध्यक्ष कुल आचार्य र महासचिव केशव पौडेललाई जिम्मेवारी दिएको स्रोतको दाबी छ ।
कांग्रेसको समर्थनबारे अध्यक्षका प्रत्यासी श्रेष्ठले आफूलाई लोकतान्त्रिक पक्षले समर्थन गर्नु स्वाभाविक भएको बताए । ‘चुनावी मैदानमा उत्रिंदा कसैले आस्थाको आधारमा, कसैले क्षेत्रको आधारमा, कसैले जातको आधारमा समर्थन गर्लान्’ उनले थपे, ‘समर्थन गर्ने आ–आफ्ना आधार हुन्छन् । त्यसलाई अन्यथा लिनुहुँदैन ।’
विदेशबाट नै मताधिकारको पनि प्रयोग हुँदैछ भन्दै उनले दलहरूमा राजनीतिक प्रभाव नेपालबाट भन्दा अब विदेशबाट बढी पर्ने देखिएको बताए । अध्यक्ष पदमा अमेरिकाबाट केशव पौडेलले आफूलाई निशर्त समर्थन गरेको भन्दै आफ्नो टिममा झन् माहोल सृजना भएको उनको दाबी छ ।
माओवादीको समर्थन शर्मालाई
प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले मध्यपूर्वका एनआरएनए नेता राजेन्द्र कुमार (आरके) शर्मालाई अघि बढ्न सुझाव दिएको स्रोतको दाबी छ । नेकपा माओवादीको समर्थन पाएका शर्माले पछिल्लो ६ महिनामा ३५ देश पुगेर माहोल समेत बनाएको दाबी गरेका छन् ।
मध्यपूर्वले पनि एनआरएनएको नेतृत्व पाउनुपर्छ भनेर बहस चलिरहेका बेला माओवादी निकट एनआरएन नेताहरूले यसलाई अवसरको रूपमा लिएका छन् । ‘सरकारमा प्रधानमन्त्री प्रचण्ड हुनु र मध्यपूर्वले नेतृत्व पाउनुपर्छ भन्ने बहस अहिलेका लागि प्लस पोइन्ट नै देखिन्छ’, माओवादी निकट एक जना एनआरएनए नेताले भने ।
‘सबै एजेन्डाले नै काम गर्ने हो । मेरा एजेन्डाहरू आम श्रमिकका हुन् । भुईंमान्छेका एजेन्डाहरू हुन् । दलहरूसँग हामी सहकार्य गर्छौं । तर दलसँग छलफल गरेर उम्मेदवारीको टुङ्गो लागेको भन्ने कुरा गलत हो’, शर्माले भने
बन्ला त गठबन्धन ?
प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले गठबन्धनको एउटै उम्मेदवार बनाउनेबारे आरके समूहलाई छलफलमा आश्वासन दिएको भेटमा सहभागी एक नेताले जानकारी दिए । ‘अहिले कांग्रेसले आफ्नो उम्मेदवार मात्रै तय गरेको हो । तर, अन्तिमसम्म नेतृत्व आफैंले लिने गरी गठबन्धन कायम गर्ने प्रयास हाम्रो रहनेछ’ ती नेताले भने, ‘प्रधानमन्त्रीले त्यही आश्वासन दिनुभएको छ ।’
यता कांग्रेस उपसभापति पूर्णबहादुर खड्का पनि एनआरएनमा गठबन्धन गरेर जाने पक्षमा रहेको स्रोतको दाबी छ । अध्यक्षमा आफ्ना उम्मेदवार श्रेष्ठलाई समर्थन गर्ने गरी अन्य पदहरू मिलाएर गठबन्धन गर्ने कांग्रेस नेताहरूको भनाइ रहेको छ ।
तर कांग्रेसकै महामन्त्री गगन थापा, विश्वप्रकाश शर्मा, प्रदीप पौडेल लगायत नेताहरू कांग्रेसले आफ्नै बलबुताले चुनाव जित्नुपर्छ भन्ने पक्षमा देखिएका छन् । तर राजनीतिक सोच बाहेक एनआरएनको सांगठनिक संरचना हेर्दा गठबन्धन हुने सम्भावना न्यून रहेको छ । श्रेष्ठ र शर्माले आफ्नो प्यानल बनाउन सुरु गरिसकेकाले पनि त्यस्तो सम्भावना न्यून देखिएको हो ।
एनआरएन चुनावमा प्यानल बनाएर निर्वाचन लड्न विधानले बन्देज लगाएको छ । तर नेताहरूले विधानको धज्जी उडाउँदै आएका छन् । विधानको मर्म र भावना स्वयं केन्द्रीय पदका आकांक्षीहरूले नै कुल्चिएका हुन् । विकृति ठानिएको यो परम्परालाई नेतृत्वका आकांक्षीहरूले यसपटक पनि निरन्तरता दिएका छन् ।
‘राजनीतिक आस्था र विचार बाहिर राखेर छिर्नुपर्छ, मन्दिर दर्शन गर्दा जुत्ता–चप्पल बाहिर खोले जस्तै !’ एनआरएनए नेताले भन्दै आएको कथन हो यो । तर व्यवहारमा भने ठ्याक्कै उल्टो देखिन्छ ।
